"Кандагар" фильмы

1995-нче елны? 3 августтында ?фганстандагы “Талибан” дип аталган оппозицион  х?р?к?т сугышчыларыны? МиГ-21  истребителе безне? егетл?р утырган  ИЛ-76 й?к самолетын Кандагар аэродромына т?шеп утырырга  м??б?р ит?.

378 т??лек ?сирлект? торганнан со?, очучылар ничек кен? булса да качарга карар ит?л?р.

2010-нчы елда телеканал «РОССИЯ» я?а  проект т?кдим ит? - «КАНДАГАР» исемле нэфис фильм.

Берл?шк?н Гар?п ?мирлегене? “Трансавия” фирмасы арендалаган самолетка 30 тонна патрон т?ялган була. Халыкара кагыйд?л?р буенча  бу тыелмаса да, талиблар ?леге й?кне конфискациялил?р ??м очучыларны ?сирлекк? алып,  Русия ягына  ?з тал?пл?рен куялар. Т?г?лр?к итеп ?йтк?нд?, ?фган сугышы вакытында совет гаск?рл?ре тарафыннан ?сирлекк? алынган 6 ме? м??а?идне кире кайтаруны  сорыйлар. Декабрь аенда безне? дипломатлар аларга бер м????идне? д? Русияд? булмавы турында р?сми белдер?  ясагач, талиблар очучыларны я?а елга азат ит?рг? ышандыралар. Л?кин бу ялган булып чыга. ??р очучы  ?чен Татарстанны? Югары м?фтие  т?къдим итк?н 20 ш?р ме? доллар да т?эсир итми аларга. Борис Ельцин, Бил Клинтон, Беназир Бхутто кебек д??л?т эшлеклел?рене? д? м?р???гатьл?ре йогынты ясамый.

Авыр  шартларда самолет экипажы 1996 елны?  18 августына  кад?р ?сирлект? яш?рг? м??б?р ител?л?р.

?сирлекк? алу бел?н талиблар очучыларны ни эшл?терг? белмич? ике к?н  ?т?. Аннан элемт? м?мкинлеген бетереп аларны ш???р комендатурасы бинасында 25 квадрат метрлы 2 таш б?лм?г? урнаштыралар. Башта таш ид?нд? йокларга туры кил?. Ай ярымнан со? Казаннан йокы   ?чен йомшак ?сбаплар килеп  ?ит?.

Талиблар ?сирл?р бел?н бик тупас кыланмасалар да, алар  ?стенн?н сакчылыкны нык оештыралар. ??я?   качу турында уйларга да м?мкин булмый.

Экипаж командиры Владимир Шарпатов, икенче очучы Газинур Х?йруллин, штурман Александр Здор, бортинженер ?схат Абязов, радист Юрий Вшивцев, инженер Сергей Бутузов ??м Виктор Рязановлар бер ел буе ?сирлек шартларында яш?п,  ?зл?рене? ныклы рухлы, буйсынмас ?анлы, бер- берсен? тугрылыклы дуслар булуын, чын кешелеклелекне саклаган Татарстан егетл?ре булып кала алуларын к?рс?ттел?р.

Талиблар бу очучыларны   ?зл?ренд? калып, очучылар булып эшл?рг? чакырып карыйлар, тик егетл?р туган илл?рен? тугрылыклы булалар,  ?аман бу ?сирлект?н котылу юлын эзлил?р. Аларны сир?к кен? самолетлары янына техник карау ясарга ?иб?р?л?р, анда да барысын берг? т?гел, ? икешрл?п,  ?ч?рл?п кен?.

1996 елны? 10 июленд? экипаж тулы составында  самолетка карау  ?тк?р?, л?кин качу м?мкинлеге булмый.  Икенче м?рт?б? 16 августта самолетны карарга килг?ч, егетл?р ничек кен? булса да качарга карар ит?л?р.  Бу к?нне 16 с?гатьт? гомерл?рен зур куркыныч астына куеп, самолетны ?авага к?т?р?л?р. Самолет эченд? 3 сакчы талиб була. Аларны? икесе автоматлар бел?н коралланган,  ?ченчесенд? корал юклыгы бу сакчыларны зарарсызландырганда гына ачыклана.

Самолет 50-100 метр биеклект? ген? очып, Берл?шк?н Гар?п ?мирлеген? юл тота. Самолетны к?йл?г?нд? радист  качарга ?ыенулары турында ул илд?ге татар илчелегендгел?рг? х?б?р итеп  ?лгерг?н була.

Ни?аять, 19 августка каршы т?нд? 7 батыр очучы  ЯК-40 самолеты бел?н Казан аэропортына кайтып ?ит?л?р.

20 августта очучыларны Кремльд? Татарстан  Президенты М.Ш. Ш?ймиев кабул итте ??м аларны? батырлыгына сокланып, мондый х?л – д?ньяда сир?к булган вакыйга дип б?ял?де. ?фганстан территориясенд?  к?чл?п тотылган чорда к?рс?тк?н т?землекл?ре, ныклыклары, азатлыкка чыгарга т?в?к?ллекл?ре  ?чен очучылар Татарстан Республикасыны? Мактау Грамоталары ??м Презиентны? исемле с?гатьл?ре бел?н б?л?кл?нделар.

23 августта М?ск??д? х?к?м?т йортында Русия Федерациясе Премьер–министры В.С. Черномырдин Татарстанны? “Аэростан” авиакомпаниесене? ИЛ-76 самолеты экипажыны? ?иде ?гъзасына х?к?м?т б?л?кл?рен тапшырды. Б?л?кл?  барышында д??л?т башлыгы очучыларны? батырлыгына, кыюлыгына соклануын белдереп, бу гам?лне?  Русияне? героик  елъязмасына кер?ч?ген? ышанып с?йл?де.

Русия Президенты Указы бел?н самолет командиры В.Шарпатов ??м икенче очучы Г. Х?йруллин и? югары д??л?т б?л?кл?рен?— Россия Герое исемен? лаек  булдылар. А.Здор, ?. Аббязов, Ю. Вшивцев, С. Бутузов, В. Рязанов “Ш?хси батырлык  ?чен” орденнары бел?н б?л?кл?нде.

Белешм?:

Россия Герое исемен? лаек булган Газинур Гариф?ан улы Х?йруллин – Иске Ч?пр?ле авылы егете. Ул Иске Ч?пр?ле урта м?кт?бен т?мамлагач очучылар  м?кт?бенд? укый. Укуны т?мамлагач Х?рби очучы буларак, Белоруссияд? хезм?т ит?.  СССР таркалгач Казанны? “Аэростан” авиакомпаниясен? эшк? к?ч?.

?тисе— Гариф?ан Х?ернас улы илленче елларда ВЛКСМ райкомында инструктор булып эшл?де. Со?рак район кулланучылар берл?шм?сен ?ит?кл?де,  “Татарстанны? атказанган с??д? хезм?тк?ре” диг?н мактаулы исемг? лаек  булган иде. ?нисе Н?сиха ?х?т кызы Иске  Ч?пр?ле урта м?кт?бенд? укытучы булып эшл?де.